Architektura

Klasztor na obrzeżu miasta

Franciszkanie usytuowali klasztor w południowo-wschodniej części Angermünde tuż przy samych murach miejskich i w pobliżu Wysokiej Wieży. Kościół klasztorny stał na północy. Do południowej jego ściany przylegała klauzura, składająca się z dwóch dziedzińców i skrzydła środkowego. Skrzydło to powstało w tym samym czasie co kościół oraz dziedziniec północny i tworzyło początkowo centrum klasztoru. Tam znajdowały się dormitorium (sypialnia), refektarz (jadalnia) oraz kapitularz (sala zebrań). Jak wiele innych klasztorów na terenie historycznej Brandenburgii również klasztor franciszkanów w Angermünde znacznie ucierpiał w czasie wojny trzydziestoletniej. Zwłaszcza budynek konwentu uległ poważnym uszkodzeniom i częściowo został poddany rozbiórce. Materiał budowlany wykorzystano do odbudowy miasta. Jeszcze do 1800 roku niektóre z pomieszczeń używane były jako schronisko. Potem jednak budynki klasztorne zostały stopniowo rozebrane. Cegły wykorzystywano przy budowie innych obiektów, między innymi fabryk przy ulicach Klosterstraße i Schleusenstraße.

Lektorium i malowidła ścienne

Dawny kościół klasztorny jest w dużej mierze zachowany w oryginale, dając świadectwo historii mnichów franciszkańskich w Angermünde. Świątynia przetrwała wojnę trzydziestoletnią i w 1699 roku została odrestaurowana. W XVIII wieku służyła częściowo jako pomieszczenia kościelne, a częściowo jako magazyn wojskowy oraz więzienie. W wieku XIX budowla została wielokrotnie przebudowana, zależnie od celu, jaki miała pełnić. W ten sposób zupełnie straciła swoje pierwotne przeznaczenie.

Na przestrzeni czasu mieściła więc w swoich murach między innymi skład straży pożarnej, muzeum krajoznawcze i różnorodne urzędy miejskie. Po drugiej wojnie światowej budynek ponownie wykorzystywano jako magazyn. Dopiero w 1984 roku podjęto działania z zakresu ochrony zabytków.

Dwunawowy kościół halowy został wybudowany około 1300 roku z palonej cegły. W niektórych miejscach można odkryć jeszcze resztki poprzedniej budowli, wzniesionej z kamienia polnego. Budowla jest asymetryczna i składa się z jednej szerokiej nawy głównej i jednej węższej nawy bocznej. Ornamentyka ścian zewnętrznych wskazuje na powiązania z warsztatem strzechy choryńskiej. W XV wieku kościół otrzymał dodatkowo między innymi nowe sklepienie oraz konstrukcję dachową.

Wyjątkowość kościoła nie wynika jedynie z prostej, a jednocześnie wywierającej wrażenie ornamentyki zewnętrznej. Niezwykle interesujące jest również jego wnętrze. Znajdują się tam pozostałości pierwszych malowideł ściennych z końca XIII wieku, które zdobiły budowlę z kamienia polnego, ale również późnogotyckie freski z XV wieku i polichromie zdobiące sklepienia w zakrystii. Niecodzienną atrakcję na terenie Brandenburgii stanowi gotyckie lektorium z palonej cegły. Ściana działowa pomiędzy nawą główną a chórem, która określała przestrzeń dostępną mnichom i ludziom świeckim, datowana jest na wiek XIV.

Bibliografia (kliknij)
  • Ernst BADSTÜBNER, Brandenburg. Das Land um Berlin – Kunst und Geschichte zwischen Elbe und Oder, Köln 2000.
  • Dirk SCHUMANN, Angermünde. Franziskaner. Bau- und Kunstgeschichte [w:] Heinz-Dieter HEIMANN, Klaus NEITMANN, Winfried SCHICH (red.), Brandenburgisches Klosterbuch. Handbuch der Klöster, Stifte und Kommenden bis zur Mitte des 16. Jahrhunderts, t. 1. Berlin 2007, s. 98–99.