Klasztor Cystersów w Chorin

Liście winorośli i motywy zoomorficzne

Opactwo cysterskie w Chorin pełniło funkcję klasztoru reprezentacyjnego oraz miejsca pochówku margrabiów brandenburskich z dynastii askańskiej. Jego okazałość przejawiała się poprzez samo położenie obiektu oraz ogólne wrażenie architektoniczne. Podkreślały ją doskonale wykonane detale konstrukcyjne i zdobnicze, a także miniona, lecz w niektórych miejscach jeszcze dziś dostrzegalna różnorodność kolorystyczna.

Do budowy klasztoru wykorzystano cegły o różnorodnych kształtach, wykazujące się rzadko spotykaną wielkością i formą. Podobne elementy, występujące w późniejszej architekturze klasztornej na terenie dawnej Marchii Brandenburskiej - nie tylko w obiektach cysterskich – wskazują na silny wpływ, jaki choryńska strzecha budowlana wywarła na budownictwo sakralne całego regionu.

Z zewnątrz zabudowania klasztoru w Chorin pokryte były jednobarwną glazurą, częściowo po to, by wyrównać różnobarwność cegły. Zdobią je różnorodne fryzy: wici roślinne z lilii i winorośli, fryzy geometryczne i z motywami zwierząt – lisa i psa myśliwskiego. Wiele z cegieł pokrytych jest wyrytymi rysunkami. Wsporniki sklepień z cegły palonej we wnętrzu skrzydła wschodniego bogate są w detale i przedstawiają rośliny oraz motywy zoomorficzne. Figuralne przedstawienia wycinano w jeszcze nie wypalonej cegle.

Nie tylko biel i czerwień

Ściany kościoła były otynkowane na biało. Na ich tle odcinały się – utrzymane w czerwieni cegieł i przedzielone bielą fug – obramowania okien i portali. Wiązki służek, udekorowane motywami kwiatowymi kapitele oraz wsporniki sklepienia żebrowego w nawie głównej były wielobarwne. Niektóre z cegieł na podłodze pokryte są łukowatymi reliefami, podczas gdy czerwone i czarne kamienie w prezbiterium kościoła tworzą wzór szachownicy.

W skrzydle zachodnim zachowały się pozostałości malowideł ściennych ze wczesnego XIV wieku. Na ścianie północnej tzw. Sali Książęcej przedstawiają one pokłon Trzech Króli, rzeź niewiniątek w Betlejem i chrzest Jezusa, a w jadalni konwersów ukrzyżowanie Chrystusa. Na pozostałych ścianach Sali Książęcej zachowały się resztki tynku ze śladami polichromii. Pozwala to przypuszczać, że pomieszczenie w pełni pokryte było freskami, podczas gdy lamówki drzwi i okien, podobnie jak w kościele, miały czerwoną - kontrastującą z białymi fugami - powłokę. Sklepienie refektarza również było wielobarwne, gdyż podczas badań archeologicznych w leżącej pod nim piwnicy znaleziono fragmenty pochodzących stamtąd cegieł z turkusowymi, szarymi i czarnymi resztkami farby.

Bibliografia (kliknij)
  • Manfred KRAUSE, Gunter NISCH, Backstein, das Baumaterial des Klosters Chorin, Chorin 1991.
  • Jan RAUE, Architekturfarbigkeit des Backsteinbaus. Eine vergleichende Studie an Stadt- und Klosterkirchen in der Mark Brandenburg, Worms 2007.
  • Joseph Adolf SCHMOLL gen. EISENWERTH, Das Kloster Chorin und die askanische Architektur in der Mark Brandenburg 1260–1320, Berlin 1961.
  • Dirk SCHUMANN, Mauerwerk und Dekor. Die ornamentale Aufwertung der märkischen Architektur um 1300 [w:] Ernst BADSTÜBNER, Dirk SCHUMANN (red.), Licht und Farbe in der mittelalterlichen Backsteinarchitektur des südlichen Ostseeraums, Berlin 2005, s. 326–347.
  • Blandine WITTKOPP, Dirk SCHUMANN, Stefanie WAGNER, Chorin. Zisterzienser. Bau- und Kunstgeschichte [w:] Heinz-Dieter HEIMANN, Klaus NEITMANN, Winfried SCHICH (red.), Brandenburgisches Klosterbuch. Handbuch der Klöster, Stifte und Kommenden bis zur Mitte des 16. Jahrhunderts, t. 1, Berlin 2007, s. 341–348.