Położenie

Krajobraz Marchii Wkrzańskiej

Położone na północy regionu Uckermark miasto Prenzlau określane jest często jako północna brama do jednego z najpiękniejszych krajobrazów Brandenburgii – rozległych, rzadko zaludnionych, lekko pagórkowatych terenów. Rzeka Uecker, dająca nazwę całemu regionowi, dzieli wraz ze swoją doliną bogaty w jeziora płaskowyż. Większość z ponad 400 jezior powstała pod koniec ostatniej epoki lodowcowej przed ponad 15 tysięcy lat. Liczne głazy narzutowe świadczą o ruchu lodowcowym. Z powierzchnią 3058 kilometrów kwadratowych Ucermark należy do jednego z największych powiatów w Niemczech. Na jego terenie znajduje się blisko 62 obszarów ochrony przyrody, dających schronienie wielu gatunkom roślin i zwierząt.

Prenzlau leży nad jeziorem Unteruckersee i na północ od jeziora Oberuckersee. Są to dwa największe zbiorniki wodne regionu. Na południowym-zachodzie miasto graniczy z Parkiem Przyrody Jezior Marchii Wkrzańskiej, trzecim pod względem wielkości z 11 parków przyrody w Brandenburgii. W parku obok gęstych lasów dominują liczne jeziora rynnowe i wytopiskowe oraz bagna. Przez park prowadzą szlaki wędrówkowe o łącznej długości 600 kilometrów oraz szlaki wodne o długości 100 kilometrów.

Warty zobaczenie jest także położony na południu od Prenzlau w powiecie Barnim Rezerwat Biosfery Schorfheide-Chorin, który od 1990 roku znajduje na liście UNESCO. Jest tam około 240 jezior. Centrum rezerwatu tworzy Schorfheide – połączony teren śródleśny o powierzchni około 200 kilometrów kwadratowych, będący siedliskiem wielu zagrożonych wyginięciem gatunków zwierząt i roślin. Szczególną atrakcją rezerwatu jest las Grumsin, jeden z ostatnich w Europie, nienaruszonych przez człowieka lasów bukowych, który od 2011 jest roku jednym z pięciu niemieckich lasów wpisanych na listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Ludzkości. Grumsin z około 2800 hektarami i 590 hektarami światowego dziedzictwa przyrody jest ponadto częścią największego połączonego nizinnego lasu bukowego świata.

Gotyk ceglany i kościoły z kamienia polnego

Mimo że pod koniec drugiej wojny światowej Prenzlau zostało prawie zupełnie zniszczone, nadal można odkryć tu liczne ślady przeszłości. W średniowieczu w mieście znajdowało się wiele kościołów, do których należał również klasztorny kościół dominikanów pw. św. Krzyża („Zum Heiligen Kreuz”). Kościoły te wraz z upływem czasu uległy znacznym zniszczeniom. Od lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku podjęto działania na rzecz ich odbudowy lub zabezpieczane jako ruiny. Kościół parafialny św. Marii – trójnawowy kościół halowy z dwiema wieżami na zachodzie i imponującym maswerkiem na ścianie wschodniej – spłonął w kwietniu 1945 roku. Przetrwały jedynie mury zewnętrzne. Od lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku trwa jego odbudowa i dziś znów jest on znakiem rozpoznawczym miasta. Stanowi on bez wątpienia jeden z najcenniejszych przykładów północnoniemieckiego gotyku ceglanego.

Ponadto warte zobaczenia są w Prenzlau fragmenty średniowiecznych murów miejskich z Bramą Kamienną (Steintorturm), Wieżą Blindowską (Blindower Tor) i Wieżą Środkową (Mittelturm), jak również Wieżą Czarownic i Wieżą Prochową (Hexen- und Pulverturm).

Również najbliższa okolica jest niezwykle ciekawa dla miłośników historii. Atrakcją są między innymi liczne, typowe dla regionu kościoły wiejskie z kamienia polnego, wzniesione w XIII i początkach XIV wieku. Piękne budowle znaleźć można na przykład w miejscowościach Dedelow, Gramzow – tutaj także ruiny klasztorne – Schwaneberg i Briest.

Malownicza okolica i trudna historia: Templin, Lychen i Ravensbrück

Z Prenzlau łatwo dotrzeć do Templina z historycznym starym miastem oraz do Lychen z położonym w pobliżu dawnym opactwem cysterskim Himmelpfort. Oba miasta zawdzięczają swoje powstanie wyjątkowemu położeniu pomiędzy licznymi jeziorami w regionie, mającym w średniowieczu duże znaczenie polityczne i strategiczne. W obu miejscowościach zachowały się historyczne układy urbanistyczne i duża część zabudowy. Templin zachwyca regularnym – stworzonym według nowego planu po pożarze miasta w 1734 roku – rozkładem ulic oraz zabudową ryglową z tego okresu, jak i okazałymi murami miejskim z kamienia polnego z XIII wieku.

W drodze do Lychen warto zatrzymać się w miejscowości Boitzenburg, gdzie można podziwiać położony na wyspie pośrodku parku krajobrazowego barokowy pałac. Od 1528 roku znajduje się on w posiadaniu rodziny von Arnim. Kompleks powstał w miejscu dawnego zamku granicznego, wybudowanego w roku 1252 i wzmiankowanego po raz pierwszy w roku 1276. Niedaleko tego niewielkiego miasta znajdują się także ruiny dawnego klasztoru cystersów Boitzenburg.

Ślady trudnej historii XX wieku widoczne są przede wszystkim w dawnym żeńskim obozie koncentracyjnym Ravensbrück w pobliżu miasta Fürstenberg nad Hawelą, gdzie obecnie znajdują się miejsce pamięci oraz muzeum.

Źródła i linki (kliknij)
  • Ernst BADSTÜBNER, Brandenburg. Das Land um Berlin – Kunst und Geschichte zwischen Elbe und Oder, Köln 200.
  • Lieselott ENDERS, Die Uckermark. Geschichte einer kurmärkischen Landschaft vom 12. bis zum 18. Jahrhundert (Veröffentlichungen des Brandenburgischen Landeshauptarchivs 28), Berlin 2008.
  • Klaus NEITMANN, Winfried SCHICH (red.), Geschichte der Stadt Prenzlau, Horb am Necker 2009
  • Winfried SCHICH, Prenzlau von der Stadtwerdung bis zum Ende der Askanierherrschaft (von der zweiten Hälfte des 12. Jahrhunderts bis 1320) [w:] Klaus NEITMANN, Winfried SCHICH (red.), Geschichte der Stadt Prenzlau, Horb am Necker 2009, s. 27–62.
  • MINISTERIUM FÜR UMWELT, GESUNDHEIT UND VERBRAUCHERSCHUTZ (red.), Naturpark Uckermärkische Seen [@:] http://www.mugv.brandenburg.de/cms/detail.php/lbm1.c.323695.de (data dostępu 25.02.2011).
  • MINISTERIUM FÜR UMWELT, GESUNDHEIT UND VERBRAUCHERSCHUTZ (red.), Biosphärenreservat Schorfheide-Chorin [@] http://www.mugv.brandenburg.de/cms/detail.php/lbm1.c.323682.de (data dostępu 25.02.2011).