Sytuacja wyjściowa

Stosunkowo słabo rozwinięte pod względem ekonomicznym obszary wiejskie na terenie kraju związkowego Brandenburgia w Niemczech oraz województwa zachodniopomorskiego w Polsce stoją obecnie przed dużym wyzwaniem. Są one szczególnie dotknięte skutkami zmian demograficznych. Odpływ ludności powoduje wielorakie tendencje, które negatywnie odbijają się na sytuacji i atrakcyjności regionu.

Ze zmianami demograficznymi ściśle wiąże się kwestia utrzymania infrastruktury1. Ośrodki opieki i zdrowia, placówki edukacyjne, sieci zaopatrzenia i dystrybucji czy przedsiębiorstwa komunikacyjne muszą dopasować się do malejącego zapotrzebowania. Jednocześnie wraz ze zmniejszającym się dostępem do podstawowych produktów i usług w regionie następuje dalszy odpływ ludności, a jego wizerunek jako miejsca atrakcyjnego do życia i pracy znacznie się pogarsza. Znaczącą częścią tego wizerunku jest „specyfika oraz tworzące tożsamość, historyczno-kulturowe cechy szczególne regionalnej architektury”2. Jej podtrzymanie to kolejne wyzwanie.

Opisywane zmiany nie są jednak nieodwołalne, a ze względu na ich względnie wolny przebieg istnieje możliwość ograniczania negatywnych następstw3. W celu zahamowania skutków zmian demograficznych konieczne jest wspieranie gospodarki, gdyż to właśnie niekorzystna sytuacja ekonomiczna stanowi najważniejszą siłę napędową negatywnej spirali, przyczyniającej się do coraz większego osłabiania obszarów dotkniętych tym problemem.

Ze względu na fakt, że produkcja rolna i leśna stała się marginalna, to przede wszystkim turystyka otwiera dziś możliwości działania na rzecz rozwoju regionalnego obszarów wiejskich. Tak zwane miękkie czynniki lokalizacji, czyli wszystkie cechy, które wpływają na jakość życia w danym miejscu, stały się obok miejsc pracy najważniejszym argumentem decydującym o osiedleniu się lub usytuowaniu inwestycji4. W obszarach słabych strukturalnie, gdzie czynniki twarde nie są w stanie przyciągnąć nowych inwestorów5, te drugie nabierają zasadniczego znaczenia. Atrakcyjność kulturalna danego regionu uważana jest już od dawna za jeden z decydujących czynników w lokalizacji inwestycji i ma znaczenie nie tylko wizerunkowe. Przyczynia się ona do wzrostu liczby turystów krajowych i zagranicznych, efektem czego są nowe miejsca pracy oraz nowe przedsiębiorstwa w obszarze kultury i turystyki. Ostatecznie zmienia się zasadniczo więc nie tylko wizerunek danego miejsca, ale i jakość życia społeczno-gospodarczego oraz potencjał.

Bibliografia (kliknij)
  1. Por. OSTDEUTSCHER SPARKASSENVERBAND (red.), Tourismusbarometer. Jahresbericht 2010, Berlin 2010, s. 141; BUNDESVERBAND DER GEMEINNÜTZIGEN LANDGESELLSCHAFT (red.), Ländliche Räu­me in der demographischen Falle? [w:] "Landentwicklung Aktuell", 12. Jahrgang, Ausgabe Heft 2006, , s. 18 i 22, URL: http://www.landgesellschaften.de/RZ-BLG-2006.pdf.
  2. BUNDESVERBAND DER GEMEINNÜTZIGEN LANDGESELLSCHAFT 2006, s. 21.
  3. Tamże, s. 18.
  4. Por. Irene ZIERKE, Astrid SEGERT, Regionale Ungleichheiten aus der Perspektive nachhaltiger Re­gionalentwicklung. Das Beispiel ländlicher Räume in Deutschland [w:] "Brandenburgische Umwelt Berichte", Band 16, Potsdam 2005, s. 111; BUNDESAMT FÜR BAUWESEN UND RAUMORDNUNG (red.), Raumentwicklung und Raumordnung in Deutschland, Kurzfassung des Raumordnungsberichts 2000, s. 10, URL: http://www.bbsr.bund.de/cln_032/nn_22548/B.
  5. Na przykład z powodu niewystarczającej infrastruktury (sieć komunikacyjna, utylizacja odpadów itp.), słabej siły nabywczej, braku wykwalifikowanej kadry, dalekich odległości do miejsc pracy, ośrodków zdrowia czy placówek oświatowych, ograniczony dostęp do sieci elektrycznej itd.